Aj, jaj, jaj! Klezmer Festival
Festiwal Klezmerski
na krakowskim Kazimierzu
Festiwal Klezmerski
na krakowskim Kazimierzu
Muzyka, tradycje i obrzędy żydowskie są wciąż żywe w sercach odbiorców na całym świecie. Festiwal Klezmerski na krakowskim Kazimierzu stanowi odpowiedź na to niesłabnące zainteresowanie. Realizowany jest na krakowskim Kazimierzu, kolebce kultury żydowskiej. Jego pierwsza edycja odbyła się w sierpniu 2023 roku. Festiwal tworzą utalentowani i doświadczeni polscy i międzynarodowi artyści (muzycy, aktorzy) związani z muzyką i kulturą klezmerską. Podczas Festiwalu prezentowane są różnorodne wydarzenia: koncerty, spektakle, spotkania, których wspólnym mianownikiem jest poruszająca serca muzyka instrumentalna i wokalna oraz obrzędy żydowskie.
Celem Festiwalu jest przedstawienie i zainteresowanie szerokiego grona społeczności lokalnej oraz przybyłych do Krakowa i Małopolski gości pięknem i różnorodnością muzyki klezmerskiej, jak i odświeżenie pamięci o bogatej obyczajowości, tradycji, sztuki żydowskiej. Miejscem, które łączy te elementy jest właśnie krakowski Kazimierz. Poprzez Festiwal wracamy do jego bogatej historii przenosząc się wspomnieniami do XIV wieku, kiedy Król Kazimierz Wielki zakończył tułaczkę Żydów po Europie, dając im bezpieczne schronienie pod wzgórzem na Wawelu. Tym samym Kraków czerpał z kultury i tradycji żydowskiej, które trwale wpisały się w jego historię na kolejne stulecia.
I choć, na skutek wojny, krakowski Kazimierz został zniszczony, niczym feniks z popiołów odrodził się na nowo – głównie dzięki tętniącym życiem kawiarenkom, restauracjom z kuchnią żydowską i muzyką popularyzowaną przez Ostatniego Klezmera Galicji – Leopolda Kozłowskiego-Kleinmana.
Poprzez Festiwal powracamy do klezmerskich tradycji, muzyki, obyczajowości w zestawieniu z czasami nam współczesnymi, co czyni nasz Festiwal wyjątkowym pośród innych żydowskich festiwali, które do tej pory powstały.
Współcześnie zaś Kazimierz jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc Krakowa. Ta tętniąca życiem kulturalnym i artystycznym dzielnica, przyciąga szczególnie tych, którzy pragną poczuć ducha krakowskiej bohemy. Bogata tradycja krakowskiego Kazimierza co roku przyciąga tysiące turystów z Polski oraz całego świata, którzy pragną dowiedzieć się więcej o jego historii, a tym samym poznać twórczość artystyczną oraz obyczaje żydowskie.
Festiwal zakłada realizację cyklu wydarzeń kulturalnych, w tym spektakli, koncertów, spotkań z kulturą żydowską, wystaw, propagujących różnorodną muzykę żydowską (poprzez tradycyjną, aż po nowoczesną jej odsłonę – elementy muzyki bałkańskiej, cygańskiej, hiszpańskiej) oraz tradycje żydowskie, jak i sztukę.
Festiwal współtworzą znani artyści, muzycy, aktorzy na co dzień wyspecjalizowani w tym gatunku muzycznym, m.in. artyści Teatru Żydowskiego z Warszawy, scen krakowskich oraz międzynarodowi muzycy.
Poprzez realizację Festiwalu pragniemy zakorzenić muzykę i tradycje żydowskie w świadomości rodowitych krakowian, mieszkańców Małopolski, turystów, miłośników muzyki, kultury i sztuki żydowskiej, którzy będą mogli zarówno je poznać lub też na nowo odkryć.











W środowy wieczór, w Wieliczce odbyło się pierwsze wydarzenie trzeciej edycji Festiwalu – spektakl kabaretowy pt. „A, to ci pasztet!”. Na scenie zaprezentowali się śpiewający aktorzy: Ewa Warta-Śmietana, Henryk Rajfer oraz Wojciech Habela. Towarzyszył im zespół klezmerski w składzie: Dawid Czernik na skrzypcach, Mateusz Dudek grający na akordeonie oraz Mateusz Frankiewicz na kontrabasie. Było cudownie dzięki wspaniałej, rozbawionej publiczności, która nagrodziła Artystów niekończącymi się brawami i owacjami na stojąco.
Więcej
W tym wyjątkowym miejscu gdzie czas zatrzymał się w miejscu – restauracji „Dawno temu na Kazimierzu” – odbył się koncert dedykowany ostatniemu klezmerowi Europy-Leopoldowi Kozłowskiemu-Kleinmanowi. To był niezwykły koncert, podczas którego licznie zgromadzeni widzowie przenieśli się w dawne czasy, kiedy to klezmerzy grywali w karczmach, na weselach czy bar micwach.
Więcej
W trzecim dniu Festiwalu Artyści w składzie: Ryfka Foremniak, Etel Szyc, Ewa Warta-Śmietana, Henryk Rajfer – śpiew, działania aktorskie oraz Mateusz Dudek – akordeon, Maciej Kwarciński – flet, zaprezentowali spektakl pt. „Shabat Shalom – Manna z nieba”. To spektakl obrazujący tradycję piątkowego wieczoru, kiedy to rodzina żydowska gromadzi się przy stole, by rozpocząć celebrowanie najważniejszego święta w judaizmie, jakim jest szabat, czyli „odpoczynek”.
Więcej
Czwartego dnia Festiwalu ilustrowaliśmy Szawuot, drugie w kolejności święto żydowskie należące do tak zwanych שלושת הרגלים (szloszet ha-regalim) – trzech świąt pielgrzymich. Happening „Szawuot – Święto żniw” to performens, który odbył się na świeżym powietrzu – krakowskim Kazimierzu. W trakcie wydarzenia wraz z postaciami biblijnymi, m.in.: Mojżeszem, Miriam, Aaronem wędrowaliśmy przez pustynię (w naszym przypadku krakowski Kazimierz) z ziemi egipskiej, „z domu niewoli”, przez Morze Czerwone, Górę Synaj do Ziemi Obiecanej.
Więcej
Festiwal zakończył się naszym spektaklem popisowym, który kontynuujemy od pierwszej edycji, każdorazowo wzbogacając go o nowe perełki. W tym roku byli to genialni młodzi akordeoniści, tj. Małopolska Ekipa Akordeonowa oraz Ekipa Melodii pod dyrekcją wirtuoza multiinstrumentalisty – Mateusza Dudka.
Więcej